برنامه اندزویدی سیرستان

سیرستان بهترین راهنمای مسافر برای سفر به مکان های دیدنی ایران است.

عمارت سردار مفخم بجنورد که روبروی آیینه خانه مفخم وافع شده، مهم ترین و با ارزش ترین ابنیه تاریخی دوره قاجاریه در شهر بجنورد به شمار می رود و در خیابان شریعتی شمالی واقع شده است. امروزه موزه باستان شناسی و مردم شناسی بجنورد در این عمارت قرار دارد.

در دوره قاجار عمارت مفخم همراه با بناهای دیگری از جمله آیینه‌ خانه، کلاه فرنگی، حوضخانه و سردر در باغ بزرگی قرار داشته که مجموعه دارالحکومه مفخم را تشکیل می‌داده‌ اند.

بنای عمارت در دهه ۱۳۰۰ هجری قمری، همزمان با دوره حکومت ناصرالدین شاه به دستور یارمحمدخان شادلو معروف به سردار مفخم ساخته شده و محل سکونت خانواده وی و پذیرایی از میهمانان دولتی و رجال سیاسی بوده است.

معروف است که نقشه ساختمانی عمارت به دست میرزا مهدی خان شقاقی، نخستین استاد معماران ایرانی تعلیم یافته در فرنگ که معماری مدرسه سپهسالار تهران از جمله کارهای او است، طراحی شده است.

بنای عمارت در دو طبقه و به ابعاد تقریبی ۵۰ در ۲۳ متر و به ارتفاع حدود ۹ متر ساخته شده و در مجموع ۳۴ اتاق و دو تالار بزرگ دارد که زمانی با آیینه‌ کاری، کاشیکاری و گچبری تزیین شده بود.

کلنل ادوارد ییت انگلیسی که حدود یک قرن پیش در این بنا با سردار مفخم دیدار داشته در توصیف یکی از اتاق های آن می‌ نویسد: دیوارها با تعدادی نقشه تزیین شده بود، اتاق پذیرایی با شمعدان ها و آیینه‌ های زیبا پوشیده شده و کف آن نیز با قالی های قالب دوزی شده ابریشمی رشتی فرش شده بود. در پشت این اتاق نارنجستانی بود که سقف آن با ورق آهنی پوشیده شده بود و بر روی دیوار ها نیز پوست پلنگ، ببر، خرس و پوست دو گربه وحشی و چند حیوان دیگر که در جنگل های شمال این ناحیه یافت می‌ شود آویزان کرده بودند. این بنا اتاق های متعددی دارد که با ۲۱ در چوبی به ایوان ها گشوده می شوند و در طبقات آن جا به‌ جا گچبری های زیبا به چشم می‌ خورد.

بیشتر تزیینات عمارت مفخم در نمای جنوبی بنا تمرکز یافته و شامل انواع کاشی کاری است. سرتاسر نمای ضلع جنوبی، از بالای ستون های هشت ضلعی ایوان طبقه پایین تا زیر سقف طبقه دوم و حتی ساقه‌ های ستونهای ایوان فوقانی با کاشی‌ کاریهای معرق، معقلی و کاشی های هفت رنگ و ابعاد خشتی تزیین شده است. جالب است که نقوش به کار رفته در کاشی های هر ستون، لچکی‌ ها و قاب های روی هر چشمه طاق در طبقه فوقانی طرحی نو را عرضه می‌ کند و از تکرار نقوش و طرح ها پرهیز شده تا نمایی الوان و متنوع ایجاد شود. دو ستونی که پایه‌ های چشمه طاق مرکزی بر آنها استوار است با کاشیهای معرق تزیین شده ولی ستون‌ ها و نیم ستون‌ های طرفین آن کاشیکاری معقلی دارند.

چشم‌ نوازترین تزیینات، در چشمه طاق بزرگ مرکزی، در مقابل پنجره تالار بزرگ و در فضای مثلثی‌ شکل افریز مرکزی دیده می شود. در دو سوی طاق بزرگ، نقش دو فرشته بالدار در تلفیق با نقوش گیاهی و پیچک ها ایجاد شده که به نوعی تداعی‌ کننده نقش فرشتگان بالدار و نقوش گیاهی در طرفین مغاره‌ های بزرگ طاق بستان است که در عین حال از تاثیر گیری از شمایل‌ نگاری هنر اروپایی برکنار نمانده است. بر بالای این طاق و در وسط سنتوری مثلثی شکل مرکزی نقش شیر و خورشید به رنگ زرد بر کاشیهای هفت رنگ تصویر شده است.

عمارت مفخم در هر طبقه دو ایوان، یکی در ضلع شمالی و یکی در ضلع جنوبی دارد که در جلوی هر یک ردیفی از ستونها برای نگهداری سقف ایجاد شده و پنجره، در اتاقهای بنا به این ایوان‌ ها باز می‌ شود. در ضلع های شرقی و غربی عمارت نیز فقط دو در ورودی وجود دارد که با ۱۸ پله به طبقه فوقانی راه پیدا می‌ کند. ایوان های طبقه اول ۳۸متر طول و ۱۴٫۳ متر عرض دارند و در جلوی هر یک ۹ ستون سطبر هشت ضلعی و دو نیم ستون آجری با نمای ساده، بار سقف و طبقه فوقانی را به دوش می‌ کشند. در عوض ستون های طبقه فوقانی استوانه‌ ای هستند و به ویژه در ایوان جنوبی تمام بدنه آنها با انواع کاشی تزیین شده است. پس از سقوط سلسله قاجار بخش اعظم املاک خانواده شادلو از جمله ساختمان عمارت که در آن زمان محل سکونت سردار معزز نوه سردار مفخم بود به تصرف رضاشاه درآمد و سرهنگ رخشا فرماندار و رییس کل املاک پهلوی بجنورد در آن اقامت گزید. در سال ۱۳۱۶ نیز در طبقه فوقانی بنا آتش‌ سوزی رخ داد و سقف عمارت که با تیر ارس و پوشش سفالی ساخته شده بود نابود گردید و سقف شیروانی کنونی با پوشش ورق گالوانیزه ایجاد شد.

در دهه ۱۳۲۰ بنای عمارت از سوی ورثه سردار مفخم به عنوان بیمارستان به اداره بهداری واگذار شد.

در شهریور ماه ۱۳۷۰ این عمارت در اختیار اداره وقت میراث فرهنگی بجنورد قرار گرفت که پس از انجام تعمیرات و تغییرات جزیی طی چند سال، به موزه مردم شناسی شهرستان بجنورد تبدیل شد.

بنای عمارت مفخم در تاریخ ۱۰ شهریور ۱۳۵۲ به شماره ۹۵۲ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

خراسان شمالی تاریخی
تاریخ آب و هوا دما فعلی کمترین دما بیشترین دما
1397/02/03 04:30 few clouds 15.53 14.39 15.53
1397/02/03 07:30 light rain 16.35 15.59 16.35
1397/02/03 10:30 light rain 20.92 20.54 20.92
1397/02/03 13:30 broken clouds 21.27 21.27 21.27
1397/02/03 16:30 light rain 18.62 18.62 18.62
1397/02/03 19:30 light rain 13.61 13.61 13.61
1397/02/03 22:30 light rain 9.68 9.68 9.68
1397/02/04 01:30 moderate rain 7.61 7.61 7.61
1397/02/04 04:30 moderate rain 6.06 6.06 6.06
1397/02/04 07:30 light rain 6.24 6.24 6.24
1397/02/04 10:30 light rain 10.63 10.63 10.63
1397/02/04 13:30 light rain 12.05 12.05 12.05
1397/02/04 16:30 light rain 11.94 11.94 11.94
1397/02/04 19:30 light rain 8.82 8.82 8.82
1397/02/04 22:30 clear sky 4.2 4.2 4.2
1397/02/05 01:30 clear sky 1.44 1.44 1.44
1397/02/05 04:30 clear sky -0.04 -0.04 -0.04
1397/02/05 07:30 light rain 3.65 3.65 3.65
1397/02/05 10:30 clear sky 12.51 12.51 12.51
1397/02/05 13:30 clear sky 15.25 15.25 15.25
1397/02/05 16:30 clear sky 15.83 15.83 15.83
1397/02/05 19:30 clear sky 10.71 10.71 10.71
1397/02/05 22:30 clear sky 4.31 4.31 4.31
1397/02/06 01:30 clear sky 1.59 1.59 1.59
1397/02/06 04:30 clear sky -0.23 -0.23 -0.23
1397/02/06 07:30 clear sky 4.3 4.3 4.3
1397/02/06 10:30 clear sky 15.74 15.74 15.74
1397/02/06 13:30 clear sky 17.84 17.84 17.84
1397/02/06 16:30 clear sky 18.04 18.04 18.04
1397/02/06 19:30 clear sky 12.17 12.17 12.17
1397/02/06 22:30 clear sky 5.29 5.29 5.29
1397/02/07 01:30 clear sky 2.59 2.59 2.59
1397/02/07 04:30 clear sky 2.08 2.08 2.08
1397/02/07 07:30 few clouds 6.92 6.92 6.92
1397/02/07 10:30 few clouds 17.65 17.65 17.65
1397/02/07 13:30 clear sky 20.04 20.04 20.04
1397/02/07 16:30 few clouds 20.54 20.54 20.54
1397/02/07 19:30 clear sky 14.75 14.75 14.75
1397/02/07 22:30 clear sky 7.65 7.65 7.65
1397/02/08 01:30 clear sky 3.89 3.89 3.89